Framework ra quyết định của người cấp cao

Bản lĩnh của một lãnh đạo tỉ lệ thuận với chất lượng của những lựa chọn mà họ đưa ra. Mỗi ngày, một người cấp cao phải đối mặt với hàng trăm việc lớn nhỏ khác nhau, từ việc tuyển dụng nhân sự chủ chốt, rót vốn đầu tư cho đến việc thay đổi mô hình kinh doanh. Nếu chỉ dựa vào trực giác hay kinh nghiệm cá nhân, phạm phải sai lầm là điều không thể tránh khỏi.

Để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa kết quả, nhóm 1% dẫn đầu luôn vận hành dựa trên một Framework ra quyết định (bộ khung tư duy) bài bản. Đồng thời, họ cũng vận dụng các các mô hình trí tuệ để mổ xẻ vấn đề một cách khách quan mà không để cảm xúc dẫn dắt. Bài viết này của Ms Uptalent sẽ phân tích sâu những bộ khung tư duy đẳng cấp có thể giúp bạn nâng tầm lựa chọn và làm chủ vận mệnh của doanh nghiệp. 
MỤC LỤC:
1- Tốc độ ra quyết định và bài toán rủi ro
2- Tư duy bậc hai và nghệ thuật nhìn thấu hệ quả của mọi lựa chọn
3- Vòng tròn năng lực và sự tỉnh táo trước cạm bẫy của cái tôi quá lớn
4- Framework 10-10-10 – Nghệ thuật quản trị hệ quả theo thời gian
5- Chống lại Decision Fatigue – Sự mệt mỏi khi ra quyết định
6- Chấp nhận sự bất đối xứng và tư duy xác suất

1- Tốc độ ra quyết định và bài toán rủi ro 

Sai lầm phổ biến nhất của những người mới được lên làm quản lý là xem xét mọi việc với sự cẩn trọng như nhau. Họ có thể dành cả tuần lễ chỉ để cân nhắc những việc nhỏ nhặt như màu sắc của logo mới hay lựa chọn một nhà cung cấp văn phòng phẩm. Thực chất hành động này là một sự lãng phí tài nguyên trí tuệ khủng khiếp. 

Ngược lại, những nhà lãnh đạo sở hữu Framework ra quyết định đẳng cấp hiểu rằng chi phí cơ hội của việc chậm trễ đôi khi còn đắt đỏ hơn cả một sai lầm nhỏ. Bởi vậy, họ luôn bắt đầu mọi việc bằng cách định vị rủi ro thông qua mô hình cửa một chiều và cửa hai chiều.

Những lựa chọn mang tính "cửa một chiều" có nghĩa là một khi đã bước qua và nhấn nút, bạn gần như không thể quay lại, ví dụ như việc sáp nhập doanh nghiệp hoặc thay đổi hoàn toàn kiến trúc sản phẩm. Với những việc này, tốc độ chỉ là thứ yếu, điểm cốt lõi nhất chính sự thấu đáo và dữ liệu đa chiều. Trong khi đó, những quyết định "cửa hai chiều" là những lựa chọn có thể sửa sai hoặc làm lại nếu kết quả không như ý. Với nhóm công việc này, họ sẽ dành ưu tiên cho tốc độ tuyệt đối để duy trì sự linh hoạt của tổ chức. 

Bằng khả năng phân loại rạch ròi giữa tốc độ ra quyết định và rủi ro có thể phát sinh, những nhà lãnh đạo này đã giải phóng chất xám khỏi những việc vụn vặt, đồng thời dồn toàn bộ bản lĩnh cho những thời điểm then chốt nhất, nơi mà rủi ro và vận mệnh thực sự giao thoa.


Xem thêm tại>>>Sai lầm lớn nhất khi phân tích quá nhiều (overthinking)

2- Tư duy bậc hai và nghệ thuật nhìn thấu hệ quả của mọi lựa chọn 

Thông thường, mọi người sẽ chỉ dừng lại ở Tư duy bậc một (First-order thinking), tập trung vào kết quả tức thời và rõ ràng nhất. Ví dụ, để giảm chi phí, bạn quyết định cho cắt giảm 20% nhân sự, kết quả là ngay lập tức bảng cân đối kế toán liền trông đẹp hơn. Thế nhưng, người sở hữu Framework ra quyết định cấp cao sẽ nhìn sâu hơn vào Tư duy bậc hai (Second-order thinking). 

Câu hỏi luôn ám ảnh kiểu người này "Và sau đó thì sao?". Việc cắt giảm nhân sự (Bậc 1) ở ví dụ trên có thể dẫn đến việc những người ở lại bị quá tải, niềm tin vào tổ chức sụp đổ và gây ra chảy máu chất xám trầm trọng trong 6 tháng tới (Bậc 2). Cuối cùng, chi phí để tuyển dụng và đào tạo lại nhân sự mới còn cao hơn gấp nhiều lần số tiền đã cắt giảm ban đầu (Bậc 3). 

Những nhà lãnh đạo xuất sắc luôn tính toán cặn kẽ các hệ số nhân quả chằng chịt trong một hệ thống. Bởi vậy, trong những tình huống nhất định, họ thà chấp nhận những giải pháp có vẻ "đắt đỏ" ở bậc 1 nhưng mang lại lợi nhuận bền vững và tránh được những thảm họa tiềm ẩn ở các bậc tiếp theo.

3- Vòng tròn năng lực và sự tỉnh táo trước cạm bẫy của cái tôi quá lớn 

Một trong những Framework ra quyết định quan trọng nhất mà tỷ phú Warren Buffett luôn nhắc tới chính là Vòng tròn năng lực (Circle of Competence). Theo ông, đỉnh cao của sự thông minh không phải là bạn biết tất cả mọi thứ mà là bạn phải biết rõ ranh giới kết thúc của sự hiểu biết của chính mình.

Trong hành trình quản trị sự nghiệp, những người cấp cao rất quyết liệt trong hai việc sau:

(1)- Đưa ra quyết định nhanh chóng trong phạm vi họ am tường.

(2)- Tìm kiếm chuyên gia, cố vấn hoặc giao quyền hoàn toàn cho cấp dưới khi vấn đề nằm ngoài vòng tròn năng lực của họ.

Việc cố gắng ra quyết định trong những lĩnh vực mình không hiểu rõ chỉ vì muốn phô bày vị thế của người đứng đầu chính là một sai lầm chết người. Một Framework ra quyết định hiệu quả đòi hỏi bạn phải biết khiêm nhường để gạt bỏ cái tôi, dám thừa nhận sự thiếu sót và sử dụng trí tuệ tập thể để lấp đầy những khoảng trống thông tin.

4- Framework 10-10-10 – Nghệ thuật quản trị hệ quả theo thời gian 

Những cảm xúc nhất thời như nóng giận, hưng phấn hay lo âu quá độ chính là kẻ thù số một của những lựa chọn sáng suốt. Để trung hòa các phản ứng sinh học này, những lãnh đạo giỏi thường áp dụng mô hình 10-10-10. Theo đó, trước khi đưa ra một quyết định khó khăn, họ sẽ tự hỏi về tác động của nó trong 10 phút tới? 10 tháng tới? Và 10 năm tới?

Ví dụ, một quyết định có thể mang lại sự thỏa mãn trong 10 phút, chẳng hạn như mắng chửi thậm tệ một đối tác làm sai, nhưng có thể phá hủy một mối quan hệ chiến lược trong 10 năm. Trái ngược là một quyết định gây đau đớn trong 10 tháng, như là đầu tư lớn vào R&D khiến lợi nhuận sụt giảm, nhưng có thể trở thành bệ phóng cho sự thống trị thị trường trong 10 năm tới của doanh nghiệp. 

Có thể thấy, việc kéo giãn chiều không gian thời gian đã giúp lãnh đạo thoát khỏi sự chi phối của những cảm xúc tiêu cực, nhờ vậy họ hướng công ty đạt tới những giá trị có tính trường tồn.

5- Chống lại Decision Fatigue – Sự mệt mỏi khi ra quyết định 

Có một khía cạnh rất thường bị bỏ qua trong Framework ra quyết định chính là yếu tố sinh học. Bạn biết đấy, bộ não con người thực tế chỉ có một dung lượng hữu hạn dành cho việc lựa chọn mỗi ngày. Khi càng về cuối ngày, nguồn năng lượng này sẽ cạn kiệt và bạn có xu hướng đưa ra những quyết định thiếu chính xác hoặc chọn phương án an toàn nhất để duy trì hiện trạng thay vì phương án tốt nhất. Đây gọi là hiện tượng Decision Fatigue (Mệt mỏi khi ra quyết định).

Để xử lý vấn đề này, những nhà lãnh đạo có hiệu suất cao nhất thường làm những việc sau:

(1)- Tự động hóa các lựa chọn nhỏ

Họ chọn mặc quần áo giống nhau, ăn những món quen thuộc để không tiêu tốn năng lượng cho việc ra quyết định với những việc vụn vặt.

(2)- Giải quyết việc hệ trọng vào buổi sáng

Vào buổi sáng, khi năng lượng tinh thần đang ở mức cao nhất, họ sẽ đưa ra những quyết định cửa một chiều.

(3)- Xây dựng bộ quy tắc

Thay vì mỗi lần gặp vấn đề lại phải đắn đo suy nghĩ, họ sẽ xây dựng sẵn một hệ thống quy tắc cốt lõi đẻ khi vấn đề phát sinh chỉ cần đối chiếu với quy tắc rồi đưa ra phản hồi phù hợp. Bằng cách này, họ có thể bảo vệ chất xám của mình để dành cho những cú chốt hạ mang tính bước ngoặt.

6- Chấp nhận sự bất đối xứng và tư duy xác suất 

Khi thị trường đầy những biến động, nếu bạn chờ tới khi có đầy đủ 100% thông tin mới ra quyết định thì chỉ e cơ hội vuột khỏi tầm tay. Thường thì những lãnh đạo xuất sắc sẽ hành động dựa trên tư duy xác suất. Như Jeff Bezos từng chia sẻ, ông thường ra quyết định khi có khoảng 70% thông tin mình mong muốn.

Ngoài ra, nhóm người cấp cao còn sử dụng nguyên tắc quản trị sự bất đối xứng (Asymmetry) để xử lý vấn đề hiệu quả nhất. Đây là một kiểu Framework ra quyết định thông minh dựa vào việc ưu tiên những lựa chọn có:

- Rủi ro thấp (Limited Downside), nhằm giữ thiệt hại nằm trong tầm kiểm soát nếu quyết định sai.

- Tiềm năng vô hạn (Unlimited Upside), đảm bảo lợi nhuận mang lại sẽ thay đổi hoàn toàn vị thế của tổ chức nếu quyết định đúng.

Khả năng chấp nhận rủi ro có tính toán và không sợ hãi trước những sai lầm có thể đảo ngược chính là thứ tạo nên bản lĩnh thực sự của người đứng đầu. Nói cách khác, họ không tìm kiếm sự hoàn hảo mà tìm kiếm sự tối ưu hóa xác suất chiến thắng trong dài hạn.

Lời kết

Việc sở hữu một Framework ra quyết định chuẩn mực không phải để bạn không bao giờ phạm sai lầm. Mục tiêu thực sự của điều này là để bạn làm chủ một quy trình quản trị nhất quán, giúp tăng tỉ lệ thành công và giảm thiểu những rủi ro do cảm tính gây ra.

Suy cho cùng, ra quyết định là một kỹ năng có thể rèn luyện, không phải là một năng khiếu bẩm sinh. Khi bạn bắt đầu áp dụng tư duy bậc hai, phân loại cửa một chiều – hai chiều và giữ tỉnh táo trước sự mệt mỏi của bộ não, bạn đang từng bước chuyển mình từ một "người thừa hành" sang một nhà lãnh đạo thực thụ. 

Hãy nhớ, chất lượng cuộc đời và sự nghiệp của bạn hôm nay chính là kết quả của những quyết định bạn đã đưa ra trong quá khứ. Đồng thời, hãy vận dụng những bộ khung tư duy sắc bén Ms Uptalent vừa chia sẻ để kiến tạo một tương lai mà bạn luôn là người làm chủ. Chúc bạn thành công!

------------------------------------

 

HRchannels - Headhunter -  Dịch vụ tuyển dụng cao cấp
Hotline: 08. 3636. 1080
Email: sales@hrchannels.com / job@hrchannels.com
Website: https://hrchannels.com/
Địa chỉ: Tòa MD Complex, 68 Nguyễn Cơ Thạch, Nam Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam

Nguồn ảnh: internet